SPK Lisanslı Aracı Kurum Nasıl Sorgulanır? Adım Adım Kontrol Rehberi

Bir aracı kurumun SPK lisanslı olup olmadığını öğrenmenin güvenilir yolu, Sermaye Piyasası Kurulu'nun kendi sitesindeki Aracı Kurum Faaliyet İzinleri sayfasıdır. Kurumun ticari unvanını seçtiğinizde belge tarihi, belge numarası, kurumun ve belgenin durumu ile kurumun hangi faaliyetler için izin aldığı listelenir. Forex için bakmanız gereken satır kaldıraçlı işlem yetkisidir: kurum listede olsa bile bu izin yoksa size forex işlemi yaptıramaz.

Aşağıdaki adımların çoğu birkaç dakika sürer. En uzun süren, SPK bültenlerinin taranmasıdır.

SPK lisans sorgulama adım adım

1. Kurumun tam ticari unvanını bulun. SPK listesinde marka ya da uygulama adı değil, şirketin resmî unvanı yer alır; bu unvan genellikle A.Ş. ile biter. Unvanı hesap açılış sözleşmesinde, para gönderdiğiniz dekontta alıcı adı olarak ya da sitenin en alt kısmında arayın. Dekonttaki alıcı ile sitedeki unvan birbirini tutmuyorsa bu farkı not edin; ileride şikayet dosyanızda işe yarar.

2. Faaliyet izinleri sayfasında kurumu seçin. Sayfada kuruma, kurum statüsüne ve faaliyet izni türüne göre filtre bulunuyor. Sonuç tablosunda Kurum Durumu ve Belge Durumu sütunlarına bakın. Kurumun adı listede geçiyor ama belgesi geçerli görünmüyorsa, bu kurumu lisanslı saymak için yeterli değildir. Sayfadaki tüm izinler bağlantısı toplu listeyi açar.

3. Kaldıraçlı işlem yetkisini ayrıca kontrol edin. Döviz, kıymetli maden ve benzeri varlıkların kaldıraçlı alım satımı SPK'da ayrı bir izne bağlıdır. Faaliyet izni türü filtresinden kaldıraçlı işlemleri seçip kurumun o listede çıkıp çıkmadığına bakın. Bankalar başka sermaye piyasası işlemlerinde SPK izinli olabilir, ancak kaldıraçlı işlem yapamaz; bu işlemlerin tanıtımını ve emir iletimini de üstlenemez. Banka güvencesiyle forex vaadi bu yüzden kendi içinde tutarsızdır.

4. Web adresini ve telefonu SPK kaydıyla karşılaştırın. SPK, izinli kurumların unvanını, adresini ve telefonunu aracı kurum iletişim bilgileri sayfasında yayımlıyor. Kullandığınız platformun alan adı ya da sizi arayan numara buradaki kayıtla örtüşmüyorsa, lisanslı kurumun kendisiyle değil, onun adını kullanan biriyle muhatap olabilirsiniz. SPK'nın erişim engeli kararlarında bilinen marka adlarına tr, group ya da broker gibi ekler eklenmiş alan adları sık görülüyor.

5. SPK bültenlerinde marka adını ve alan adını arayın. SPK, Türkiye'de yerleşik kişilere izinsiz kaldıraçlı işlem yaptırdığını tespit ettiği sitelerin adreslerini ve bunlara erişim engeli için başlattığı işlemleri SPK Bülteni içinde yayımlıyor. Bu kararları tek sayfada toplayan resmî bir liste bulamadık; bültenleri açıp dosya içinde arama yapmanız gerekiyor. Bu siteler adres değiştirdiği için yalnızca kullandığınız alan adını değil, markanın adını da aratın.

6. Kuruma verilmiş yaptırımlara bakın. Lisanslı olmak sorunsuz olmak anlamına gelmez. SPK'nın İdari Yaptırımlar sayfasında kurumun unvanını aratın.

7. TSPB'nin kaldıraçlı işlem bildirimlerini açın. Kaldıraçlı işlem yetkisi olan aracı kurumlar her çeyrek için kârda ve zararda olan müşteri hesaplarının oranını ve müşteri şikayeti sayılarını kendi sitelerinde yayımlıyor, aynı bilgileri Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği'ne (TSPB) bildiriyor. Birlik bunları kurum unvanlarıyla birlikte toplu olarak paylaşıyor. Kurumunuz bu listelerde hiç görünmüyorsa, bu ikinci bir uyarı işaretidir. Rakamların doğruluğundan kurumların kendisi sorumludur.

8. Sonuçları kaydedin. Sorgu ekranlarının tarihli görüntüsünü alın. Şikayet ya da ihbar sırasında hangi gün neyi gördüğünüzü belgelemeniz gerekebilir.

Lisans kontrolünde işe yaramayan yöntemler

• Sitedeki SPK logosu veya yazılı belge numarası. Kopyalanması kolaydır. Numara ancak SPK tablosundaki Belge No ile eşleşirse bir anlam taşır.
• Temsilcinin gönderdiği lisans görseli. Mesajla gelen belge ya da ekran görüntüsü doğrulama değildir; sorguyu kendiniz yapın.
• Yurt dışı lisansı. SPK mevzuatında yurt dışında izin almış kuruluşlara tanınan bazı istisnalar kaldıraçlı işlemleri kapsamıyor. SPK, Türkiye'de yerleşik kişilere internet üzerinden yurt dışında kaldıraçlı işlem yaptıran siteleri izinsiz faaliyet kapsamında değerlendirip erişim engeli kararı alıyor.
• Erişim engeli olmaması. Bir sitenin henüz bültende çıkmamış olması, SPK'nın onu tespit etmediğini gösterir; izinli olduğunu değil.
• Forum yorumları ve tanıdık tavsiyesi. Kimin yazdığı bilinmeyen bir yorum lisans bilgisi yerine geçmez.

Kurum lisanslı değilse ya da sorun yaşıyorsanız nereye başvurulur

SPK'ya şikayet, kurumun mevzuata uyup uymadığının incelenmesini sağlar; SPK'nın kendi açıklamasına göre bu incelemelerde zarar tazminine karar verilmez. Paranızı geri istemek için tazmin yolu ayrıdır. Başvuruda işlemlerin tarihini, hangi araç ve hangi kurumla ilgili olduğunu, hangi hakkınızın ihlal edildiğini yazın ve elinizdeki belgeleri ekleyin. Başvuru yolları için SPK'nın şikayet sayfasına bakabilirsiniz; Kurulun KEP adresi spk@hs01.kep.tr, merkez telefonu +90 312 292 90 90.

İzinsiz sermaye piyasası faaliyeti, Sermaye Piyasası Kanunu'nun 109'uncu maddesinin ikinci fıkrasına göre suçtur: iki yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin günden on bin güne kadar adli para cezası öngörülür. SPK bu durumu tespit ettiğinde savcılığa suç duyurusunda bulunur. Kanunun 99'uncu maddesi SPK'ya, izinsiz işlemlerin iptali ve paranın hak sahiplerine iadesi için tespitten itibaren bir yıl, her hâlde işlemden itibaren beş yıl içinde dava açma yetkisi veriyor. Bu bir yetkidir, sizin dosyanız için dava açılacağının güvencesi değildir.

Bir hukuk bürosunun değerlendirmesine göre SPK'ya şikayette bulunmak dava ve zamanaşımı sürelerini durdurmuyor. Tutar yüksekse şikayetle eş zamanlı olarak bir avukata danışmak, sürenin kaçmasını önler.